Yabancı Para Alacaklarında Türk Lirası Karşılığı Gösterme Zorunluluğu ve Bu Eksikliğin İtirazın İptali Davasına Etkisi

İcra ve İflas Kanunu’nun 58. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, yabancı para alacağına dayanılarak başlatılan icra takiplerinde, alacağın takip tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası karşılığının takip talebinde ve buna bağlı olarak ödeme emrinde açıkça gösterilmesi zorunludur.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 24.02.2025 tarihli kararı (E. 2025/617, K. 2025/1082), bu zorunluluğun basit bir biçimsel eksiklik olmadığını, doğrudan takibin geçerliliğini ve kamu düzenini ilgilendiren emredici bir unsur olduğunu teyit etmektedir. Takip talebinde ve ödeme emrinde alacağın TL karşılığının yer almaması, takibi baştan itibaren hukuken sakatlamakta ve ortada usulüne uygun şekilde başlatılmış geçerli bir icra takibinin bulunmadığı sonucunu doğurmaktadır.  

İİK m. 67 kapsamındaki "itirazın iptali davası", varlığı hukuken geçerli ve usulüne uygun bir icra takibinin bulunması ön şartına bağlıdır. Takip talebi ve ödeme emrindeki bu eksiklik sebebiyle usulüne uygun bir takip doğmadığından, borçlunun takibe itiraz etmesi üzerine açılacak itirazın iptali davasında mahkeme, alacağın esasına dahi giremez. Dava şartı yokluğu nedeniyle davanın doğrudan usulden reddine karar verilmesi hukuki bir zorunluluk haline gelir. Davacının haklı veya haksız olması bu sonucu değiştirmez; zira sakat bir takibe dayanılarak itirazın iptali hükmü kurulamaz. 

Bu karar, uygulamada sıklıkla ileri sürülen "UYAP sisteminin izin vermediği" yönündeki savunmaları da bertaraf ederek alacaklı taraf için ciddi bir özen yükümlülüğü getirmektedir. Dava şartı eksikliği nedeniyle verilen usulden ret kararları; alacaklının zamanaşımı riskleriyle karşılaşmasına, ciddi yargılama gideri ile karşı vekalet ücreti yükü altına girmesine ve zaman kaybına uğramasına yol açar. Dolayısıyla, döviz cinsinden alacak tahsillerinde icra takibi başlatılırken, takip talebinde Merkez Bankası efektif satış kuru veya sözleşmesel kur üzerinden hesaplanan TL karşılığının belirtilmesi, devamında karşılaşılabilecek yargılamaların sağlığı açısından hayati önem taşımaktadır.